(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

ద్రోణపర్వ - అధ్యాయ 163

॥ శ్రీః ॥
7.163. అధ్యాయః 163
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Topics
సాత్యకినా సోమదత్తవధః॥ 1 ॥ ద్రోణయుధిష్ఠిరయుద్ధం॥ 2 ॥
Mahabharata - Drona Parva - Chapter Text

సంజయ ఉవాచ। 7-163-0x(4707)(52393)
సోమదత్తం తు సంప్రేక్ష్య విధున్వానం మహద్ధనుః।
సాత్యకిః ప్రాహ యంతారం సోమదత్తాయ మాం వహ॥ 7-163-1(52394)
న హ్యహత్వా రణే శత్రుం సోమదత్తం మహాబలం।
నివర్తిష్యే రణాత్సూత సత్యమేతద్వచో మమ॥ 7-163-2(52395)
తతః సంప్రైషయద్యంతా సైంధవాంస్తాన్మనోజవాన్।
తురంగామాంఛంఖవర్ణాన్సర్వశబ్దాతిగాన్రణే॥ 7-163-3(52396)
తేఽవహన్యుయుధానం తు మనోమారుతరంహసః।
యథేంద్రం హరయో రాజన్పురా దైత్యవధోద్యతం॥ 7-163-4(52397)
తమాపతంతం సంప్రేక్ష్య సాత్వతం రభసం రణే।
సోమదత్తో మహాబాహురసంభ్రాంతో న్యవర్తత॥ 7-163-5(52398)
విముంచంఛరవర్షాణి పర్జన్య ఇవ వృష్టిమాన్।
ఛాదయామాస శైనేయం జలదో భాస్కరం యథా॥ 7-163-6(52399)
అసంభ్రాంతశ్చ సమరే సాత్యకిః కురుపుంగవం।
ఛాదయామాస బాణౌఘైః సమంతాద్భరతర్షభ॥ 7-163-7(52400)
సోమదత్తస్తుతం షష్ట్యా వివ్యాధోరసి మాధవం।
సాత్యకిశ్చాపి తం రాజన్నవిధ్యత్సాయకైః శితైః॥ 7-163-8(52401)
తావన్యోన్యం శరైః కృత్తౌ వ్యరాజేతాం నరర్షభౌ।
సుపుష్పౌ పుష్పసమయే పుష్పితావివ కింశకౌ॥ 7-163-9(52402)
రుధిరోక్షితసర్వాంగౌ కురువృష్ణియశస్కరౌ।
పరస్పరమవేక్షేతాం దహంతావివ లోచనైః॥ 7-163-10(52403)
రథమండలమార్గేషు చరంతావరిమర్దనౌ।
ఘోరరూపౌ హితావాస్తాం వృష్టిమంతావివాంబుదౌ॥ 7-163-11(52404)
శరసంభిన్నగాత్రౌ తు సర్వతః శఖలీకృతౌ।
శ్వావిధావివ రాజేంద్ర దృశ్యేతాం శరవిక్షతౌ॥ 7-163-12(52405)
సువర్ణపుంఖైరిషుభిరాచితౌ తౌ వ్యరాజతాం।
ఖద్యోతైరావృతౌ రాజన్ప్రావృషీవ వనస్పతీ॥ 7-163-13(52406)
సంప్రదీపితసర్వాంగౌ సాయకైస్తైర్మహారథౌ।
అదృశ్యేతాం రణే క్రుద్ధావుల్కాభిరివ కుంజరౌ॥ 7-163-14(52407)
తతో యుధి మహారజ సోమదత్తో మహారథః।
అర్ధచంద్రేమ చిచ్ఛేద మాధవస్య మహద్ధనుః॥ 7-163-15(52408)
అథైనం పంచవింశత్యా సాయకానాం సమార్పయత్।
త్వరమాణస్త్వరాకాలే పునశ్చ దశభిః శరైః॥ 7-163-16(52409)
అథాన్యద్ధనురాదాయ సాత్యకిర్వేగవత్తరం।
పంచభిః సాయకైస్తూర్ణం సోమదత్తమవిధ్యత॥ 7-163-17(52410)
తతోఽపరేణ భల్లేన ధ్వజం చిచ్ఛేద కాంచనం।
బాహ్లీకస్య రణే రాజన్సాత్యకిః ప్రహసన్నివ॥ 7-163-18(52411)
సోమదత్తస్త్వసంభ్రాంతో దృష్ట్వా కేతుం నిపాతితం।
శైనేయం పంచవింశత్యా సాయకానాం సమాచినోత్॥ 7-163-19(52412)
సాత్వతోఽపి రణే క్రుద్ధః సోమదత్తస్య ధన్వినః।
ధనుశ్ఛిచ్ఛేద భల్లేన క్షురప్రేణ శితేన హ॥ 7-163-20(52413)
అథైనం రుక్మపుంఖానాం శతేన నతపర్వణాం।
ఆచినోద్బహుధా రాజన్భగ్నదంష్ట్రమివ ద్విపం॥ 7-163-21(52414)
అథాన్యద్ధనురాదాయ సోమదత్తో మహారథః।
సాత్యకిం ఛాదయామాస శరవృష్ట్యా మహాబలః॥ 7-163-22(52415)
సోమదత్తం తు సంక్రుద్ధో రణే వివ్యాధ సాత్యకిః।
సాత్యకిం శరజాలేన సోమదత్తోఽప్యపీడయత్॥ 7-163-23(52416)
దశభిః సాత్వతస్యార్థే భీమోఽహన్బాహ్లికాత్మజం।
సోమదత్తోప్యసంభ్రాంతో భీమమార్చ్ఛచ్ఛితైః శరైః॥ 7-163-24(52417)
తతస్తు సాత్వతస్యార్థే భీమసేనో నవం దృఢం।
ముమోచ పరిఘం ఘోరం సోమదత్తస్య వక్షసి॥ 7-163-25(52418)
తమాపతంతం వేగేన పరిఘం ఘోరదర్శనం।
ద్విధా చిచ్ఛేద సమరే ప్రహసన్నివ కౌరవః॥ 7-163-26(52419)
స పపాత ద్విధా చ్ఛిన్న ఆయసః పరిఘో మహాన్।
మహీధరస్యేవ మహచ్ఛిఖరం వజ్రదారితం॥ 7-163-27(52420)
తతస్తు సాత్యకీ రాజన్సోమదత్తస్య సంయుగే।
ధనుశ్చిచ్ఛేద భల్లేన హస్తావాపం చ పంచభిః॥ 7-163-28(52421)
తతశ్చతుర్భిశ్చ శరైస్తూర్ణం తాంస్తురగోత్తమాన్।
సమీపం ప్రేషయామాస ప్రేతరాజస్య భారత॥ 7-163-29(52422)
సారథేశ్చ శిరః కాయాద్భల్లేన నతపర్వణా।
జహార నరశార్దూలః ప్రహసంఛినిపుంగవః॥ 7-163-30(52423)
తతః శరం మహాఘోరం జ్వలంతమివ పావకం।
ముమోచ సాత్వతో రాజన్స్వర్ణపుంగం శిలాశితం॥ 7-163-31(52424)
స విముక్తో బలవతా శైనేయేన శరోత్తమః।
ఘోరస్తస్యోరసి విభో నిపపాతాశు భారత॥ 7-163-32(52425)
సోఽతివిద్ధో మహారాజ సాత్వతేన మహారథః।
సోమదత్తో మహాబాహుర్నిపపాత మమార చ॥ 7-163-33(52426)
తం దృష్ట్వా నిహతం తత్ర సోమదత్తం మహారథాః।
మహతా శరవర్షేణ యుయుధానముపాద్రవన్॥ 7-163-34(52427)
ఛాద్యమానం శరైర్దృష్ట్వా యుయుధానం యుధిష్ఠిరః।
పాండవాశ్చ మహారాజ సహ సర్వైః ప్రభద్రకైః।
మహత్యా సేనయా సార్ధం ద్రోణానీకముపాద్రవన్॥ 7-163-35(52428)
తతో యుధిష్ఠిరః క్రుద్ధస్తావకానాం మహాబలం।
శరైర్విద్రావయామాస భారద్వాజస్య పశ్యతః॥ 7-163-36(52429)
సైన్యాని ద్రావయంతం తు ద్రోణో దృష్ట్వా యుధిష్ఠిరం।
అభిదుద్రావ వేగేన క్రోధసంరక్తలోచనః॥ 7-163-37(52430)
తతః సునిశితైర్బాణైః పార్థం వివ్యాధ సప్తభిః।
యుధిష్ఠిరోఽపి సంక్రుద్ధః ప్రతివివ్యాధ పంచభిః॥ 7-163-38(52431)
సోఽతివిద్ధో మహాబాహుః సృక్విణీ పరిసంలిహన్।
యుధిష్ఠిరస్య చిచ్ఛేద ధ్వజం కార్ముకమేవ చ॥ 7-163-39(52432)
స చ్ఛిన్నధన్వా త్వరితస్త్వరాకాలే నృపోత్తమః।
అన్యదాదత్త వేగేన కార్ముకం సమరే దృఢం॥ 7-163-40(52433)
తతః శరసహస్రేణ ద్రోణం వివ్యాధ పార్థివః।
సాశ్వసూతధ్వజరథం తదద్భుతమివాభవత్॥ 7-163-41(52434)
తతో ముహూర్తం వ్యథితః శరపాతప్రపీడితః।
నిషసాద రథోపస్థే ద్రోణో భరతసత్తమ॥ 7-163-42(52435)
ప్రతిలభ్య తతః సంజ్ఞాం ముహూర్తాద్ద్విజసత్తమః।
క్రోధేన మహతాఽఽవిష్టో వాయవ్యాస్త్రమవాసృజత్॥ 7-163-43(52436)
అసంభ్రాంతస్తతః పార్థో వాయవ్యేనైవ వీర్యవాన్।
తదస్త్రమస్త్రేణ రణే స్తంభయామాస భారత॥ 7-163-44(52437)
చిచ్ఛేద చ ధనుర్దీర్ఘం బ్రాహ్మణస్య చ పాండవః।
తతోఽన్యద్ధనురాదత్త ద్రోణః క్షత్రియమర్దనః।
తదప్యస్య శితైర్భల్లైశ్చిచ్ఛేద కురుపుంగవః॥ 7-163-45(52438)
తతోఽబ్రవీద్వాసుదేవః కుంతీపుత్రం యుధిష్ఠిరం॥ 7-163-46(52439)
యుధిష్ఠిర మహాబాహో యత్త్వాం వక్ష్యామి తచ్ఛ్రణు।
ఉపారమస్వ యుద్ధే త్వం ద్రోణాద్భరతసత్తమ॥ 7-163-47(52440)
యతతే హి సదా ద్రోణో గ్రహణే తవ సంయుగే।
నానురూపమహం మన్యే యుద్ధమస్య త్వయా సహ॥ 7-163-48(52441)
యోఽస్య సృష్టో వినాశాయ స ఏవైనం హనిష్యతి।
పరివర్జ్య గురుం యాహి యత్ర రాజా సుయోధనః॥ 7-163-49(52442)
రాజా రాజ్ఞా హి యోద్ధవ్యో నారాజ్ఞా యుద్ధమిష్యతే।
తత్ర త్వం గచ్ఛ కౌంతేయ హస్త్యశ్వరథసంవృతః॥ 7-163-50(52443)
యావన్మాత్రేణ చ మయా సహాయేన ధనంజయః।
భీమశ్చ రథశార్దూలో యుధ్యతే కౌరవైః సహ॥ 7-163-51(52444)
వాసుదేవవచః శ్రుత్వా ధర్మరాజో యుధిష్ఠిరః।
ముహూర్తం చింతయిత్వా తు తతో దారుణమాహవం॥ 7-163-52(52445)
ప్రాయాద్ద్రుతమమిత్రఘ్నో యత్ర భీమో వ్యవస్థితః।
వినిఘ్నంస్తావకాన్యోధాన్వ్యాదితాస్య ఇవాంతకః॥ 7-163-53(52446)
రథఘోషేణ మహతా నాదయన్వసుధాతలం।
పర్జన్య ఇవ ధర్మాంతే నాదయన్వై దిశో దశ।
భీమస్య నిఘ్నతః శత్రూన్పార్ష్ణిం జాగ్రహ పాండవః॥ 7-163-54(52447)
ద్రోణోఽపి పాండుపాంచాలాన్వ్యధమద్రజనీముఖే।
`నాదయంస్తలఘోషేణ తవ సైన్యాని మారిష'॥ ॥ 7-163-55(52448)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే ద్రోణపర్వణి ఘటోత్కచవధపర్వణి చతుర్దశరాత్రియుద్ధే త్రిషష్ట్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥ 163 ॥

Mahabharata - Drona Parva - Chapter Footnotes
5-163-18 బాహ్లీకస్య సోమదత్తస్య॥
5-163-163 త్రిషష్ఠ్యధికశతతమోఽధ్యాయః॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.